Opschortingsrecht: mag u uw prestatie uitstellen als de ander tekortschiet?

Als uw wederpartij zijn verplichtingen niet nakomt hoeft u de uwe ook niet na te komen. Dat is de kern van het opschortingsrecht. Maar het recht is scherper dan het lijkt: het stelt eisen aan de samenhang tussen de verplichtingen, aan de proportionaliteit en aan de communicatie. Wie het verkeerd toepast pleegt zelf wanprestatie. In dit artikel leg ik precies uit wanneer u mag opschorten en hoe u dat correct doet.

Mr. Patricia van Dongen | Advocaat verbintenissenrecht 
Leestijd: circa 8 minuten | Bijgewerkt: 30 juni 2026

 

Wat is het opschortingsrecht?

Het opschortingsrecht is het recht om de nakoming van uw eigen verplichting tijdelijk op te schorten totdat de wederpartij zijn verplichting nakomt. Het is geregeld in artikel 6:52 BW voor de algemene situatie en in artikel 6:262 BW voor wederkerige overeenkomsten. In een koopovereenkomst kan de koper betaling opschorten als de verkoper niet levert. De aannemer kan zijn werk opschorten als de opdrachtgever de bouwtermijnen niet betaalt.

Het opschortingsrecht is een defensief instrument. U gebruikt het niet om de wederpartij te straffen maar om uzelf te beschermen. U hoeft niet te presteren zolang de wederpartij zijn eigen verplichting niet nakomt. U wacht. U presteert pas als de wederpartij dat ook doet.

Het opschortingsrecht verschilt van ontbinding. Bij ontbinding beëindigt u de overeenkomst definitief. Bij opschorting schort u tijdelijk op in de hoop dat de situatie wordt hersteld. Als de wederpartij alsnog nakomt vervalt uw recht om te blijven opschorten.

Wanneer mag u opschorten?

Voor een geldig beroep op het opschortingsrecht gelden drie vereisten die alle drie aanwezig moeten zijn.

Er moet een opeisbare vordering zijn. Uw vordering op de wederpartij moet opeisbaar zijn. Als de betalingstermijn nog niet is verstreken of als de tekortkoming nog niet heeft plaatsgevonden kunt u nog niet opschorten. Pas als de wederpartij al tekortschiet of dreigt tekort te schieten op een opeisbare verplichting mag u opschorten.

Er moet voldoende samenhang zijn. Uw verplichting en de verplichting van de wederpartij moeten in voldoende samenhang staan. Bij een wederkerige overeenkomst zoals een koopcontract is die samenhang er automatisch: de betaling staat tegenover de levering. Bij losse verplichtingen is de samenhang minder vanzelfsprekend.

De opschorting moet proportioneel zijn. U mag niet een enorme prestatie opschorten wegens een marginale tekortkoming. De omvang van de opschorting moet in verhouding staan tot de tekortkoming. Als uw wederpartij één van tien facturen niet betaalt kunt u niet uw complete prestatie opschorten.

 

Hoe oefent u het opschortingsrecht correct uit?

Communiceer schriftelijk dat u uw prestatie opschort en leg de reden daarvoor uit. Zeg concreet welke verplichting u opschort, waarom u dat doet en wat de wederpartij moet doen om de opschorting te beëindigen. Stuur de opschortingsmededeling per e-mail met leesbevestiging én per aangetekende post. Bewaar alle communicatie. Als de wederpartij later stelt dat hij niet wist dat u opschortte heeft u schriftelijk bewijs. Opschorting is geen stilzwijgende handeling. Als u gewoon stopt met presteren zonder te communiceren staat u zwak. De wederpartij kan dan stellen dat hij niet begreep wat er aan de hand was en dat u zelf tekortschoot.

 

Opschortingsrecht als drukmiddel

In de praktijk werkt het opschortingsrecht ook als drukmiddel. Als u aangeeft dat u uw prestatie opschort totdat de wederpartij betaalt, dringt de urgentie van de situatie door. Dat werkt vooral als u een prestatie levert die de wederpartij nodig heeft om zijn eigen bedrijf te runnen. Wees wel voorzichtig. Het opschortingsrecht als drukmiddel inzetten terwijl de juridische grondslag ontbreekt kan u duur komen te staan. Als later blijkt dat uw opschorting onterecht was heeft u zelf wanprestatie gepleegd.

Wanneer mag u niet opschorten?

Opschorting is niet toegestaan als de tekortkoming van de wederpartij de opschorting niet rechtvaardigt. Een kleine tekortkoming rechtvaardigt geen volledige opschorting van uw prestatie. Als uw wederpartij een factuur van 500 euro niet betaalt maar u een opdracht heeft van 50.000 euro kunt u die opdracht niet volledig opschorten wegens die ene onbetaalde factuur. Opschorting is ook niet toegestaan als er geen samenhang is tussen de verplichting die u opschort en de tekortkoming van de wederpartij. Een oud onbetaald contract geeft u in beginsel geen recht om uw prestaties uit een nieuw contract op te schorten tenzij er duidelijk samenhang is.

Opschorting versus schuldeisersverzuim

Een bijzondere situatie: wat als de wederpartij zijn medewerking weigert die noodzakelijk is voor uw nakoming? Dan verkeert hij in schuldeisersverzuim. U bent dan bevoegd uw prestatie op te schorten zonder dat u zelf tekortschiet. Uw opschorting is dan niet gebaseerd op zijn tekortkoming maar op zijn weigering mee te werken. Documenteer het schuldeisersverzuim zorgvuldig. Stuur schriftelijk dat u klaarstaat om na te komen maar dat de wederpartij de noodzakelijke medewerking weigert. Stel een redelijke termijn voor die medewerking.

 

Van opschorting naar ontbinding

Als de wederpartij ook na uw opschorting niet nakomt kunt u overstappen van opschorting naar ontbinding. U heeft dan al een ingebrekestelling gestuurd of die is niet nodig geweest en de termijn is verstreken. Nu wil u niet langer wachten maar definitief van het contract af. Stuur een ontbindingsverklaring zodra u die stap wil zetten. Communiceer helder dat u overgaat van opschorting naar ontbinding en op welke grond.

Veelgestelde vragen

Moet ik de wederpartij informeren dat ik opschort?
Ja. Opschorting zonder communicatie is riskant. U kunt worden beschuldigd van wanprestatie als u stilzwijgend stopt met presteren. Stuur altijd schriftelijk dat u opschort en waarom.

Kan ik ook opschorten als de wederpartij dreigt tekort te schieten maar nog niet tekortschiet?
In bepaalde gevallen wel. Als er gegronde redenen zijn om te vrezen dat de wederpartij niet zal nakomen kunt u in sommige gevallen preventief opschorten. Dit is een beperkt recht dat voorzichtig moet worden gehanteerd.

Moet ik een ingebrekestelling sturen voordat ik opschort?
Nee. Een ingebrekestelling is vereist voor verzuim en schadevergoeding maar niet voor opschorting. U kunt opschorten zodra de wederpartij tekortschiet in een opeisbare verplichting.

Wat als ik ten onrechte heb opgeschort?
Dan heeft u zelf wanprestatie gepleegd en bent u aansprakelijk voor de schade die de wederpartij daardoor heeft geleden. Beoordeel altijd zorgvuldig of de juridische grondslag voor opschorting aanwezig is voordat u dat stap zet.

 

Opschortingsrecht inzetten? Pleyt Advocatuur adviseert u

Het opschortingsrecht is een krachtig instrument maar vraagt om zorgvuldige toepassing. Als advocaat verbintenissenrecht in Veghel adviseer ik ondernemers over de juiste inzet van het opschortingsrecht en begeleid ik contractgeschillen van begin tot einde. Neem contact op voor een eerste bespreking.