Schadevergoeding bij wanprestatie: welke schade vergoedt de rechter?

U heeft schade geleden door de wanprestatie van de andere partij. Nu wilt u weten wat u kunt vorderen. In beginsel alle schade die u heeft geleden, maar wat de rechter uiteindelijk toekent hangt af van wat u kunt bewijzen, of de schade aan de tekortkoming kan worden toegerekend en of er contractuele beperkingen gelden. In dit artikel leg ik precies uit hoe het werkt.

Mr. Patricia van Dongen | Advocaat verbintenissenrecht
Leestijd: circa 4 minuten | Bijgewerkt: 30 juni 2025

Heeft u recht op schadevergoeding? De drie vereisten

Schadevergoeding bij wanprestatie vereist drie cumulatieve elementen. Ontbreekt er één dan bestaat er geen recht op schadevergoeding, hoe duidelijk de tekortkoming ook is.

Vereiste 1: Een toerekenbare tekortkoming. Anders dan bij ontbinding vereist schadevergoeding wel toerekenbaarheid. Als de schuldenaar succesvol een beroep doet op overmacht is hij niet aansprakelijk voor schadevergoeding. U behoudt het recht om te ontbinden maar mist het recht op schadevergoeding.

Vereiste 2: Verzuim. Als nakoming nog mogelijk is heeft u in de meeste gevallen verzuim nodig voordat u aanspraak kunt maken op schadevergoeding. Verzuim treedt in na een correcte ingebrekestelling die onbenut is verstreken, of van rechtswege bij een fatale termijn of een mededeling van niet-nakoming.

Vereiste 3: Schade en causaal verband. Er moet daadwerkelijk schade zijn geleden en die schade moet in causaal verband staan met de tekortkoming. Dit is het element dat in procedures het meest wordt betwist.

Welke schadeposten zijn vergoedbaar?

Artikel 6:96 BW bepaalt dat vergoedbare schade bestaat uit geleden verlies en gederfde winst. Beide zijn in beginsel volledig vorderbaar mits u ze kunt bewijzen en er causaal verband bestaat met de tekortkoming.

Geleden verlies zijn de kosten en schade die u direct heeft geleden: meerkosten van een vervangende leverancier, herstelkosten van gebrekkig werk, kosten van een deskundige, rente op een noodgedwongen lening.

Gederfde winst is de winst die u zou hebben gemaakt als de tekortkoming niet had plaatsgevonden: de gemiste winst op klanten die zijn afgehaakt, de huurinkomsten die zijn misgelopen door te late oplevering.

Directe schade versus gevolgschade: wat vergoedt de rechter?

Directe schade staat het dichtst bij de tekortkoming. De waarde van niet-geleverde goederen, herstelkosten van gebrekkig werk, meerkosten van een vervangende leverancier. Directe schade is doorgaans eenvoudiger te bewijzen en wordt vaker volledig toegerekend. Gevolgschade staat verder van de tekortkoming af: gederfde omzet doordat uw productie stilstond, reputatieschade bij klanten, rentekosten op een noodlening. Gevolgschade is moeilijker te bewijzen en wordt kritischer beoordeeld. Bovendien wordt gevolgschade in B2B-contracten en algemene voorwaarden regelmatig contractueel uitgesloten. Controleer altijd uw contract op aansprakelijkheidsbeperkingen voordat u een schadeclaim instelt.

Gederfde winst bewijzen: zo doet u dat concreet

Gederfde winst is de schadepost waarbij het meeste geld op de grond blijft liggen door onvoldoende onderbouwing. U berekent de netto-winst: de gemiste omzet minus de variabele kosten die u had moeten maken om die omzet te realiseren. Vaste kosten telt u niet mee. Bewijs van gederfde winst bestaat uit: schriftelijke annuleringsbevestigingen van klanten, e-mailcorrespondentie die het causale verband aantoont, historische omzetcijfers die de te verwachten winst onderbouwen, en een accountantsverklaring over de historische winstmarge. Als uw schade moeilijk precies te berekenen is kan de rechter de schade begroten op grond van artikel 6:105 BW. De rechter stelt de schade dan naar redelijkheid vast op basis van alle beschikbare informatie.

Hoe bewijst u uw schade?

De bewijslast voor de schade ligt bij u. Begin zo vroeg mogelijk met het opbouwen van een gedegen dossier. Zodra u constateert dat de wanprestatie gevolgen heeft voor uw omzet of kosten, leg dat dan vast. Bewaar alle facturen en betalingsbewijzen die uw geleden verlies aantonen. Documenteer de keten: hoe heeft de tekortkoming geleid tot welke schade, stap voor stap. Leg per schadepost de causale link vast. Schakel een accountant in bij substantiële gederfde winstclaims. Een gespecificeerde schadeopstelling voordat u de procedure start is onmisbaar. De rechter verwacht een concrete, onderbouwde berekening en geen abstracte beweringen.

Schadebeperkingsplicht: uw actieve verplichting

U bent verplicht redelijke maatregelen te nemen om uw schade zo beperkt mogelijk te houden. Als een alternatieve leverancier beschikbaar was maar u die niet heeft ingeschakeld, wordt de schade over die extra periode deels op uw rekening gesteld. De kosten die u maakt voor schadebeperkingsmaatregelen zijn in beginsel verhaalbaar op de wederpartij. Als u een duurdere tijdelijke oplossing heeft moeten nemen om verdere schade te voorkomen zijn die meerkosten onderdeel van uw schadevordering.

Wettelijke handelsrente: vergeet dit niet te vorderen!

Over onbetaalde geldvorderingen heeft u recht op wettelijke handelsrente. Voor handelstransacties tussen bedrijven loopt die automatisch vanaf de dag na de overeengekomen betalingsdatum. De handelsrente bedraagt de Europese basisrente plus acht procentpunten. Neem de handelsrente altijd mee in uw schadeclaim. Bij langdurig uitblijvende betaling kan dit een substantieel bedrag worden.

Veelgestelde vragen

Kan ik ook immateriële schade vorderen bij wanprestatie?
In beginsel niet. Smartengeld wordt alleen toegekend als de wet dat uitdrukkelijk toestaat, zoals bij schade door dood of letsel. Bij zakelijke wanprestatie gaat het vrijwel altijd om vermogensschade.

Wat als mijn schade hoger is dan het boetebeding in het contract?
Als er een boetebeding is treedt de boete in beginsel in de plaats van de schadevergoeding. Alleen als het beding uitdrukkelijk bepaalt dat de boete een aanvulling is kunt u beide cumuleren.

Kan ik proceskosten volledig verhalen als ik win?
De winnende partij krijgt een proceskostenveroordeling op basis van het liquidatietarief. Dat is doorgaans aanzienlijk lager dan de werkelijke advocaatkosten. Volledige vergoeding is alleen in uitzonderingssituaties mogelijk.

De schuldenaar biedt een schikking aan. Moet ik accepteren?
Dat is een strategische afweging. Een zekere gedeeltelijke betaling nu kan aantrekkelijker zijn dan een onzeker vonnis later. Laat u adviseren over de sterkte van uw vordering voordat u beslist.

Schade geleden door wanprestatie? Pleyt Advocatuur berekent uw vordering

Een sterke schadeclaim vraagt om een goed gedocumenteerd dossier en juridisch correcte stappen. Als advocaat verbintenissenrecht in Veghel bespreek ik uw situatie graag en beoordeel wat u realistisch kunt vorderen. Neem contact op voor een eerste bespreking.